Het gras aan de rand van de tuin is nog drassig van de winter, knoppen aan de appelboom zwellen voorzichtig op. De lucht is rustig, maar onder de bast beweegt er al iets. Nog niemand verwacht herrie, vogels hameren slechts voorzichtig op de takken. Toch is dit het ogenblik waarop veel meer beslist wordt dan het oog kan zien; een detail in het ritme van de natuur dat grote gevolgen krijgt voor wie straks bloemen of bijen verwacht.
Als eerste op pad: het ontwaken van de koningin
Iedereen kent wel de plotselinge schaduw van een hoornaar op een lome zomerdag. Maar veel eerder, als niemand oplet, heeft een enkele koningin de toon gezet. Zij is nu wakker, gedragen door zachte zon, zodra de temperatuur boven twaalf graden klimt. Op eigen houtje zoekt ze nectar langs bloeiende bomen, haar vleugels gejaagd en onrustig.
Vroeg in februari zijn de bijen nog traag, maar de hoornaar is sneller. Hier ligt een kwetsbaar moment. Eén koningin betekent potentieel duizenden werksters enkele maanden later. Grijpt niemand nu in, dan volgt onvermijdelijk een zomer vol steken, broze bijenkasten en minder bestuiving.
Gericht ingrijpen: vangen zonder schade
Er wordt vaak stoer gedaan over vallen en zelfgemaakte flessen langs het kippenhok. Toch waarschuwen kenners voor deze impuls. Een echte hoornaarval is meer dan een stuk plastiek. Het vraagt om selectiviteit. Een professioneel model, op de juiste plek – zuidkant, aan het zonlicht, in de geur van bloesem – is niet zomaar luxe.
Het lokmiddel telt. Witte wijn houdt bijen op afstand. Grenadine en bier trekken juist de koningin-hoornaar aan. Zo vang je de bron, niet de bondgenoten van de tuin. Wekelijks controleren en verversen is onmisbaar: het mengsel moet blijven verleiden, want de koningin is kieskeurig.
Het effect van vroeg beginnen
De impact van een enkele gevangen koningin wordt pas duidelijk als de zomer begint. Geen massale hoornaars die boven lavendel cirkelen, geen aangetaste bijenkasten bij de imker verderop. Voor veel mensen blijft het onzichtbaar; een lente zonder verstoring.
Twijfel, uitstel of gemakzucht levert een heel ander scenario op. De cyclus herhaalt zich met kracht. Elke overleefde koningin zorgt voor een leger dat álle insecten uit balans brengt. De gevolgen zijn niet alleen te meten aan de angel in de arm, maar ook in het zwijgen van de tuin op het heetst van de dag.
Een fragiel evenwicht
De maanden tussen winter en lente zijn stil, maar wie nu let op wat er beweegt, ziet kansen. Actie in februari betekent maximale impact, minimale bijvangst. Vroeg vangen voorkomt spijt; het beschermt bestuiving, biodiversiteit en de rust in de tuin. Zo hangt het grote aan het kleine en worden beslissende momenten vaak pas later herkend.
